De kok als marketingproduct

Van dikke kneus naar hippe verschijning
Koken is cool, in de keuken staan een feestje, maar bovenal interessant en creatief. Koken heeft de harten van velen veroverd, al meerdere jaren is het helemaal hip. Niet langer is het moeder-de-vrouw die avond aan avond een ongeïnspireerde pan aardappelen op tafel zet, maar er wordt uitgeprobeerd en afgekeken. Het koksvak is in waarde gestegen en de keukenbrigades van restaurants krijgen eindelijk de waardering die ze verdienen. Toch is de populariteit vooral te danken aan de slimme marketing voor de tv-koks.

Televisieprogramma's, kookboeken, een eigen restaurant of kookschool, het kan allemaal. Kijk naar Jamie Oliver, Nigella Lawson, Donna Hay of 'onze eigen' Rudolf en Cas Spijkers. Hoewel er natuurlijk veel gekletst wordt over tv-koks ('dat zijn geen echte koks') en hun hele serie aan marketingproducten ('te commercieel'), zit er een positieve kant aan voor de koks die niet meteen in de schijnwerpers staan, maar wel op een veel hoger niveau koken.

"Vroeger was je een dikke kneus als kok, nu word je serieus genomen", vindt Sidney, chef bij driesterrenrestaurant De Librije. Toch weten hij en de brigade van De Librije ook dat ze 'maar gewoon kok blijven', ondanks de grote belangstelling die er in medialand is. Anders zouden ze het ook niet willen, want kookcursussen zouden ze gezien de grote belangstelling iedere dag wel kunnen geven, maar daar ligt hun passie niet. Terwijl de in de markt gezette tv-koks wel moeten.

Voor Jonnie Boer, eigenaar en chef-kok van De Librije ging het dan ook andersom. De serie kookboeken die Jonnie op de markt heeft gebracht (Puur, Puurder, Puur natuurlijk etc.) zijn een uitvloeisel van jarenlang hard werken, koken op het hoogst haalbare niveau en continu echt vernieuwend bezig zijn. Het vakmanschap van het team dat De Librije draaiende houdt is daarbij de best denkbare marketing. En daar valt voor de tv-koks niet aan te tippen.

"Jamie Oliver en Nigella Lawson beginnen in populariteit terug te lopen, ze zijn te veel op televisie geweest, mensen zijn hun verschijning een beetje moe. Maar Donna Hay daarentegen, is op dit moment helemaal 'in the picture'", weet Gaston Schul, de vaste kok van kookstudio Oldenhof in Hilversum.

De kookcursussen die hier vooral populair zijn, zijn de 'koken à la' en dan bijvoorbeeld Jamie Oliver. Met recepten uit het de welbekende boeken gaat Schul dan met de cursisten aan de slag om die gerechten te maken. "Australië begint nu meer aandacht te krijgen. Daar koken ze met Japanse, Thaise en andere Aziatische invloeden, dat is weer heel anders. Daarom is Donna Hay nu ook zo populair. Maar wat al die tv-koks doen is gewoon een oud recept in een beetje gewaagder jasje gooien en als je dan door de BBC op een voetstuk wordt gezet, kijk dan zit je gebakken", zegt Schul.

Dat ook mannen steeds vaker achter het fornuis kruipen is duidelijk, ook bij de kookcursussen zijn steeds vaker mannen te vinden. Via het Margriet kookboek en de basisbeginselen uit moeders keuken werkte cursist Jos zich op naar de Masterclass van Jonnie Boer. "Ik word nu ook altijd gevraagd door vrienden om de hapjes te maken voor feestjes. Een bitterbal dat kan echt niet meer, ze vragen me dan om advies", vertelt hij. Ook voor medecursist Martin is koken een feestje. "Ik vind koken en eten gewoon heel leuk en de uitleg die je nu van de koks krijgt; daarvoor doe je het."