De snelkookpan is de beste pan van de wereld

De snelkookpan is de beste pan van de wereld. Hij gebruikt de helft minder energie, de helft minder water, het eten is aanzienlijk sneller gaar, heeft een betere smaak en meer vitaminen blijven behouden. Tijdens een bijeenkomst van de Federatie van Cubaanse Vrouwen in 2005, sprak Fidel Castro in een vijfeneenhalf uur durende toespraak – die live werd uitgezonden op de staatstelevisie – over de voordelen van de snelkookpan. ‘Weg met het oude en verroeste keukengerei!’, riep de Cubaanse leider tijdens zijn toespraak, waarop een staande ovatie volgde.
Castro was vol lof over de betreffende elektrische pan van Chinese makelij, niet alleen vanwege het efficiënte verbruik, maar ook vanwege de goede kwaliteit van het metaal en de elegantie van het ontwerp. De snelkookpan werd, net als andere basisbehoeften, door de Cubaanse overheid zo goed als gratis aangeboden. Niet lang daarna kookte iedere Cubaan met ‘La Reina’, de beste pan van de wereld.

Energiecrisis

Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie begin jaren negentig verloor Cuba haar leverancier van goedkope olie en kwam het land in een zware energiecrisis terecht. De verkoop van alle elektrische apparaten werd verboden. Snelkookpannen waren niet langer verkrijgbaar. Ook computers, videorecorders, airconditiones, broodroosters, magnetrons en rijstkokers waren legaal niet meer te koop. De beperking op de distributie van huishoudelijke apparaten maakte deel uit van een energiebesparingsprogramma van de overheid om de langlopende crisis te kunnen bestrijden.
Cuba heeft een centraal geleide economie en al sinds de eerste jaren na de revolutie in 1959 is de distributie van alle goederen geheel in handen van de overheid. Tijdens de energiecrisis was de totaal gecontroleerde markt niet langer beheersbaar en in deze periode van schaarste groeide de zwarte markt. Officieel was het niet mogelijk een snelkookpan te kopen, maar in het informele circuit kon dat wel. De zwarte markt vernieuwde zichzelf voortdurend en kon zich heel gemakkelijk aanpassen aan wisselende omstandigheden. Uiteindelijk was alles te koop.
Om meer controle over de economie te krijgen probeerde Castro de distributie van goederen opnieuw naar zich toe te trekken. De Cubaanse leieder begon een grote nationale campagne over energiebesparing - 'la Revolución Energetica' - en kondigde aan dat alle huishoudens een bijdrage konden leveren aan het oplossen van het energieprobleem door het aanschaffen van een elektrische snelkookpan. Castro had het vermogen om de pan te transformeren tot een onderwerp van nationaal belang en stelde de aankoop voor als een patriottische plicht.

Tegenzet

Ogenschijnlijk werd de snelkookpan ingezet als oplossing voor het energieprobleem, maar in werkelijkheid was het een middel om de controle over de ontspoorde economie terug te krijgen. De hoogwaardig uitgevoerde Chinese snelkookpan zou de lokaal geproduceerde pan van goedkoop aluminium verdringen, niet alleen vanwege de zeer lage prijs maar ook omdat hij in termijnen kon worden afbetaald. De lastig te controleren lokale fabrikanten, die tijdens de economische crisis waren opgekomen, zouden het ongetwijfeld afleggen tegen de Chinese grootmacht.
Na verloop van tijd was de energieschaarste geen groot probleem meer. Er waren twee nieuwe bondgenoten gevonden: Venezuela leverde in ruil voor medische diensten grote hoeveelheden olie onder gunstige economische voorwaarden en China investeerde in de exploitatie van nikkel en de exploratie van mogelijke Cubaanse oliebronnen. Naast een gigantische hoeveelheid snelkookpannen leverde China ook bussen, lampen, koelkasten, televisietoestellen en fietsen. Het eiland kon zich bovendien ontwikkelen tot een handelshub van China in het Caraïbisch gebied.
Op deze economische samenwerking volgde een geleidelijk economisch herstel. Cuba had weer olie en kon weer elektriciteit gaan produceeren. Niet de energiebesparing maar de energieproductie hielp Castro weer aan zijn centraal geleide economie. Met dank aan 'La Reina', de Konining van de Snelkookpannen en het Wonder van de Revolutie.